KLEURAGOGIE

Met belangstelling las ik de discussie tussen Jacqueline van Tol (de geheime kracht van kleuren...) en Marcel Lucassen (wetenschappelijke kleurenleer).
Wat me eerst opvalt is dat geen van beiden een definitie geeft van kleur. Waardoor ze samen de verdenking op zich laden volslagen langs elkaar heen te praten. Voor de een is kleur te vinden in een pot verf. Voor de ander is het een transparante inkt op papier. Voor weer een ander is het een gekleurde lamp. En weer anderen associëren kleur met geheimzinnige krachten. Er zijn, kortom, net zoveel ideeën over kleur als er mensen zijn.
Als ik lees: "Als u slecht slaapt zou uw slaapkamer overwegend blauw moeten zijn..." dan heeft de schrijver een heel ander idee van kleur dan ik. Want ik associeer kleur met licht. En ik slaap doorgaans in het donker. Nu kan iemand best interessante ideeën hebben over de werking van kleur in het donker. Maar leg me dan eerst uit wat er precies met die 'kleur' wordt bedoeld. Zit 'm dat in de pigment? Of een zesde zintuig? Dergelijke uitspraken roepen dus meer vragen op dan ze beantwoorden.
Zolang men niet uitspreekt wat men met de term 'kleur' bedoeld kan men roepen wat men wil. Het is altijd waar. Maar het is ook vrijblijvend en zonder betekenis. En dat geldt voor zowel de 'geheime kracht' als de wetenschappelijke kant van kleur.

Naast het gebrek aan definitie is er nog een tweede kwestie. In mijn eigen twintigjarige professionele kleurpraktijk heb ik nog nooit de door Jacqueline van Tol beschreven effecten ervaren. Bijvoorbeeld: na het schilderen van mijn woonkamer in warme tinten bleef de thermostaat gewoon op dezelfde stand. Het kan natuurlijk een gebrek aan gevoeligheid zijn. Of misschien de verkeerde soort verf. Maar toch betwijfel ik dat.
Het lijkt er meer op dat geloof in dergelijke effecten een belangrijke rol speelt. Uit nieuwsgierigheid heb ik me wel eens in de materie verdiept. Ik heb dan ook boeken van autoriteiten als Faber Birren en Frank Mahnke in de kast staan waar vaak naar verwezen wordt om beweringen over kleureffecten te staven. Het merkwaardige is nu dat Birren en Mahnke veel minder stellig zijn over de effecten van kleur dan hun fans doen geloven. Iedere bewering over kleur wordt uitgebreid genuanceerd met veel mitsen en maren.

Ten derde nog dit: ik heb in mijn eigen praktijk dingen geleerd die op gespannen voet staan met het geloof in geheimzinnige kleureffecten. Maar voor ik die beweringen doe zal ik eerst mijn eigen uitleg van het begrip kleur geven: "Kleur is een gebeurtenis waarbij drie partijen betrokken zijn: oppervlak, licht en waarnemer". Ziezo.
Ik word me er meer en meer van bewust dat het in een kleurontwerp niet om de kleuren zelf gaat. Het gaat namelijk vooral om de interactie tussen de kleuren. Het gaat dus vooral om de contrasten. Het draait er om waar de ene kleur ophoudt en de ander begint. In mijn ervaring is het effect van een op zichzelf staande kleur nauwelijks van belang. Het effect zit 'm namelijk in de relatie van die kleur met naburige kleuren.
Maar hoe verhoudt zich dat tot de bewering dat men van één bepaalde kleur vrolijk, depressief en zelfs hongerig kan worden?

Raadsels. Maar ook prima voer voor de kleurenfreaks van de NVvK.

Igor Asselbergs
Colorjinn

Ingezonden reactie

Inloggen

 
gebruikersnaam:  
 
wachtwoord:  
 
 
 
   
Wachtwoord vergeten?  

Klik hier om uw gegevens te wijzigen

 

Stichting Kleurenvisie
Klarendalseweg 31
6822 GA Arnhem