A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z  

Meer over Kleur  

Op deze bladzijde is een 'dynamisch' overzicht  van verschillende  aspecten,die met (kleuren) zien te maken hebben, zoals (waarnemings) psychologie, gezichtsbedrog, kleurgestoordheid, (kunst) licht, verf, drukwerk, computerkleur enz. enz. Op zoek naar compacte definities en omschrijvingen. Voor tips, ideeën, aanvullingen, links en illustraties: stuur je bijdragen naar .

 

[A]

ACC

Acoat Color Codification System)
Kleursysteem in gebruik bij Sikkens. Elke kleur krijgt hierin een code, bestaande uit een letter en een cijfer een punt twee cijfers, weer een punt en nog eens twee cijfers.
Het systeem hanteert 24 kleursectoren (kleurtonen), aan elke sector wordt een letter toegekend. Elke sector is weer onderverdeeld in tien kleinere sectoren, genummerd van 0 tot 9, waardoor men de keus heeft uit 240 schakeringen. De letter I wordt niet gebruikt. Als de eerste letter een O is, dan zijn het louter grijstinten.
De mate van verzadiging wordt uitgedrukt in getallen op een schaal die loopt van 00 tot 99. Hierin geeft 00 de minst duidelijke kleur te zien, 99 de meest intense kleur.
Als de letter N als tweede teken wordt gebruikt om de kleurtoon aan te duiden, is de verzadiging zo laag (kleiner dan 03) dat onderscheid in 10 sectoren geen zin meer heeft.
De mate van helderheid wordt eveneens gedefinieerd door een getal van 00 tot 99. Zwart, het minimum aan helderheid, heeft de code 00, en wit het maximum, is met 99 gecodeerd.
Voorbeeld: L8.10.60 is een kleur in de groene sector (L8) met een lage verzadiging (10) en een tamelijk grote helderheid (60).
Infoblad (pdf): Sikkens/infosheets

Additieve menging

 

Hierbij wordt door toevoeging van andere kleuren een helderder resultaat bereikt. Dit treedt op als lichtkleuren worden gemengd.
Voorbeelden:
Rood en groen tezamen geven geel, rood, groen en blauw tezamen geven wit.

[B]

Basiskleur

Rood - geel - groen - blauw of rood - geel - groen - blauw - zwart - wit

Brekingsindex

Het getal dat aangeeft in welke mate licht gebroken wordt door een ander medium dan lucht.

[C]

Chromaticiteit

Chromaticiteitsdiagram

 

Chromofiel

De Chromofiel is een vertegenwoordiger van de deelverzameling van de Homo sapiens, die zich kenmerkt door een meer dan gemiddelde liefde voor kleurigheid.
Het woord kan ook bijvoegelijk worden gebruikt.

Chromofoob

De Chromofoob is de tegenvoeter van de chromofiel: kleur zou een beangstigend verschijnsel zijn, te bestrijden door overmatige toepassing van wit en zwart en al het grijs dat zich daartussen bevindt.
Naast chromofobie kennen we nog:

Erytrofobie Angst voor de kleur rood of rode voorwerpen / angst voor blozen
Lachanofobie Angst voor groenten
Leukofobie Angst voor (de kleur) wit
Xanthofobie Angst voor (het woord of de kleur) geel

CMY

 

CMYK

Cyaan, Magenta en Yellow (geel), de kleuren die gebruikt worden bij het vervaardigen van kleurendrukwerk.
Omdat zwart (K) met CMY niet goed te maken is wordt deze kleur ook toegevoegd, waarmee de term vierkleurendruk verklaard is.
CMY wordt ook in de vorm van een code gehanteerd.

Coloriet

- zie Koloriet

Colorimetrie

Complementaire kleuren

Dit zijn kleuren die in de verschillende kleurencirkels recht tegenover elkaar liggen. Iets zuiverder: de kleur van het nabeeld dat ontstaat als je gedurende enige tijd naar een vlak in een bepaalde kleur hebt gekeken.

Contrast

-zie ook kleurcontrasten

[D]

Digitaal

Zie ook pagina digitaal

[E]

Electronische kleuren

[F]

Fluorescerend

Het verschijnsel dat stoffen oplichten, zichtbaar licht uitstralen, in ultraviolet licht en andere vormen van elektromagnetische straling. Deze stoffen worden in de natuur aangetroffen in sommige mineralen. Ze worden als 'kleurstof' met name toegepast om hun sterke signaalwerking.
In de verlichtingsindustrie vinden ze o.a. toepassing in fluorescentiebuizen (TL) en in beeldbuizen.

Forsius, Aron Sigfrid

Fosforescerend

Fullspectrumlicht

[G]

Gamma

Gerritsen, Frans

Goethe, Johann Wolfgang von

Golflengte

Elektromagnetische straling, waaronder licht, wordt opgevat als een stroom deeltjes (fotonen) die zich tevens als een golfbeweging gedraagt.
Het zichtbare deel van een groot spectrum aan elektromagnetische straling wordt gekenmerkt door een golflengte tussen de 360 nm (violet) en 830 nm (rood). Kortere golflengten omvatten het gebied van ultraviolet via röntgen tot aan gammastraling, langere goflengten gaan van infrarood naar radiostraling.

[H]

Helderheid

Hoe meer licht gereflecteerd wordt, hoe helderder de kleur/tint wordt genoemd.

[I]

ICC Colour Management System

Intensiteit

Itten, Johannes

[J]

[K]

Kelvin (K)

Definitie: Het 1/273,16e deel van de temperatuur, bepaald door het tripelpunt van water.
Standaardeenheid van temperatuur. De schaalverdeling komt overeen met die van °C, alleen begint de verdeling bij het absolute nulpunt: -273,15°C.
Kelvin wordt berekend door 273 op te tellen bij x graden Celsius. Kleurtemperatuur wordt in Kelvin uitgedrukt.

Kleur

Kleur is een paradoxaal begrip. Je kunt kleuren alleen zien als het licht is, terwijl het licht door het menselijk oog bijna als kleurloos wordt ervaren. Zonder licht is het zwart. Heeft een voorwerp een rode kleur, dan neem je die kleur waar omdat uit het witte licht alleen rood door het voorwerp wordt gereflecteerd en ons oog bereikt. Alle andere kleuren worden geabsorbeerd.
Kleur is overal, wordt als iets vanzelfsprekends beschouwd en misschien wel als gevolg daarvan, door de meeste mensen nauwelijks nader bekeken. Kleur is van invloed op onze gemoedstoestand, maakt de gevoelswaarde van dingen warm of koud, opwindend of rustgevend, afstotelijk of aantrekkelijk.

Kleurconstantie

Het corrigerend vermogen van de hersenen om kleuren die in absolute zin veranderen onder verschillende lichtomstandigheden, toch als constant gegeven te kunnen ervaren. Ook al verschillen de kleuren over de dag heen, van een druilerige morgen tot een gloeiende zonsondergang, voor ons veranderen de kleuren van de dingen onze omgeving daardoor niet.

Kleurcontrasten

 

Het verschil tussen de kleuren noemen we kleur-tegen-kleur-contrast. Dit is het sterkst tussen de primaire kleuren en wordt zwakker naarmate de kleuren zich van de primaire verwijderen: het contrast tussen geel en blauw is groter dan tussen blauwgroen en geelgroen.
De primaire kleuren versterken elkaar, geven meer contrast dan de kleuren geel/groen en blauw/groen. Als je wilt dat ze elkaar verhevigen, moet je kleuren kiezen die het verst van elkaar verwijderd zijn, dat wil zeggen diametraal tegenover elkaar op de kleurencirkel liggen. Zo zal rood naast groen feller lijken dan rood naast oranje. Dit tweede kleurcontrast noemen we complementair contrast.
Een wonderlijk verschijnsel is dat twee complementaire kleuren (kleuren die dus diametraal tegenover elkaar op de kleurencirkel liggen) onderling vermengd een warm grijs opleveren.
Als derde vorm van contrast noemen we kwaliteitscontrast. Dit contrast drukt men uit in de term verzadiging of saturatie, die bepaald wordt door de hoeveelheid pigment in een kleur. Oudroze is bijvoorbeeld minder verzadigd dan primair rood. De kleuren van het spectrum vertonen de hoogste graad van verzadiging of zuiverheid. De stralingskracht van een kleur kan gebroken worden door er meer wit, zwart of de complementaire kleur in te gebruiken. De mate waarin je deze kleuren gebruikt, bepaalt het onderlinge contrast.
Andere contrasten, zoals het licht-donker contrast waarbij kleuren een verschil in de mate van lichtheid hebben en het koud-warm contrast waar de scheiding tussen warm en koud op de lijn roodoranje/blauwgroen ligt, spreken voor zichzelf.
Het kleurgebruik en het gebruik van contrast in een applicatie in welke vorm dan ook is van groot belang. Verschillende kleuren hebben verschillende invloeden op de gebruiker van de applicatie en daarom kun je nooit ergens zomaar een kleur voor

gebruiken.

Kleurenblind

 

 

 

 

Kleurencirkel

Kleurenspectrum in cirkelvorm waarbij de segmenten met complementaire kleuren ongeveer tegenover elkaar liggen.
De verschillende cirkels zijn gebaseerd op tijdsgebonden en persoonsgebonden mogelijkheden en waarnemingen. Sommigen gingen uit van de beschikbare pigmenten, anderen baseerden zich meer op de lichtfenomenen oftewel baseerden hun cirkel op additieve menging.
De kleurencirkel van Adobe is op deze laatste opvatting gebaseerd.
De kleurtoon kan het best worden weergegeven in de vorm van een ononderbroken, aan het spectrum gerelateerde kleurenreeks of -cirkel.

 

 

Kleurenconversiefilter

Een filter om een film, die is uitgebalanceerd voor een bepaalde kleurtemperatuur, geschikt te maken voor een andere lichtbron. Een daglichtfilm heeft zo bij een gloeilampverlichting een 80A-filter nodig om de kleuren minder geel te maken. Aan het effect van een filter wordt een waarde toegekend die uitgedrukt wordt in mireds.

Kleurengamma

Harmonische reeks van kleuren, zie ook spectrum

Kleurenmengmachine

Kleurenruimte

Kleurgamut

 

Het kleurbereik dat kan worden waargenomen of weergegeven, waarbij voor waarneming niet alleen het menselijk oog gelezen moet worden.
Voor het menselijk oog is de gamut het CIExy chromaticiteitsdiagram.

Kleurgebruik

Kleuren zijn evenals iconen, metaforen en menu's niet meer weg te denken uit de grafische wereld van de computer. Wil je op een verantwoorde manier bepaalde kleuren in een interface toepassen dan is het aan te raden je te verdiepen in de emotionele en culturele betekenis van kleuren.
Dat kleuren een bepaalde emotionele waarde hebben is algemeen bekend. Kleuren helpen ons de wereld om ons heen te begrijpen. Vlees dat vers is, moet in onze ogen rood zijn en niet bruin; verse groente groen en niet geel of bruin; iemand die kwaad is, wordt rood terwijl iemand die ziek of misselijk is, geel of grijs wordt. Kleuren kunnen naast een emotionele betekenis ook een culturele betekenis hebben. De betekenis van een bepaalde kleur kan verschillen van cultuur tot cultuur. In onze cultuur wordt zwart met rouw en de dood geassocieerd. In China en Japan daarentegen wordt wit met rouw en de dood geassocieerd.
In westerse culturen gelden in het algemeen de volgende opvattingen omtrent kleurgebruik:
- wit symboliseert reinheid, onschuld;
- zwart symboliseert droefheid, boosheid;
- rood symboliseert macht, vuur en liefde;
- geel symboliseert haat en nijd;
- groen symboliseert hoop;
- blauw symboliseert liefde en intelligentie.
Kleuren zeggen evenals sommige iconen en metaforen soms meer dan duizend woorden. Hier kan op subtiele wijze gebruik van worden gemaakt.
De kleur rood wordt vaak toegepast in dialoogboxen die een fout weergeven. Waarom is er gekozen voor rood en niet voor groen? De reden hiervoor is dat rood opvalt en geassocieerd wordt met waarschuwing en correctie. Groen wekt daarentegen een tegenovergestelde associatie: correctheid.

Kleurenoctaëder

Schematische verdeling van de basiskleuren van de psycholoog Alos Höfler - 1883

Kleurincompatibiliteit

De (wijsgerige) constatering dat er op dezelfde plaats op hetzelfde moment maar één kleur kan zitten. Iets kan niet tegelijkertijd rood én geel zijn.

Kleurpasta

Sterk pigmenthoudende grondstof, bedoeld om (basis)verf op de juiste kleur te brengen. Er worden meestal zo'n twaalf verschillende kleuren gebruikt, om met zo min mogelijk pasta een zo groot mogelijk effect te bereiken zonder de eigenschappen van de basisverf teveel te beïnvloeden.

Kleursysteem

Voor de ordening van kleuren zijn verschillende systemen ontwikkeld. Voor de kleurordening in digitale systemen gelden andere eisen dan in bijvoorbeeld de verfindustrie of de drukkerswereld. Maar ook binnen de verfwereld zijn er meerdere systemen naast elkaar in gebruik.
Zo kennen we bijvoorbeeld het ACC en het NCS-systeem. Maar ook minder systematische ordeningen (zoals bijvoorbeeld RAL) worden nog veelvuldig gebruikt.

Kleurtemperatuur

 

Eenheid: K (Kelvin)
Voor het bepalen hiervan wordt vergeleken met een zwart lichaam (platina) met een zekere temperatuur. Licht van een gewone gloeilamp is ongeveer 2700 K, op een lichtbewolkte dag is de kleurtemperatuur buiten ongeveer 6000 K. Hoe hoger de temperatuur hoe blauwer het licht. (Dit in tegenstelling tot de terminologie: 2700 K heet warm licht, meer dan 3500 K noemen we koel...)
Een flitser heeft een veel hogere kleurtemperatuur, die geeft een bijna blauw licht.
In de fotografie wordt kleurtemperatuur ook uitgedrukt in mireds.
Enkele waarden:
- zonsopkomst of ondergang: 2000 K
- gloeilamp 100 watt: 2800 K
- halogeenlamp 500 watt: 3200 K
- halogeen filmzon 500 watt: 3400 K
- een uur na zonsopkomst: 3500 K
- flitsblokjes: 4950 K
- daglicht 12 uur 's middags: 5400 K
- fotografisch daglicht (flitsers): 5500 K
- helder daglicht (blauwe hemel) 9600K.

Kleurtoon

(Hue)
Met kleurtoon bedoelen we de aard van de kleur, bijvoorbeeld rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet.

Kleurweergaveindex

Eenheid: Ra (in %, dimensieloos)
Een lichtbron die het volledige spectrum weergeeft heeft een kleurweergave van 100 (gloeilicht, zon). Standaard fluorescentiebalken voor kantoren en winkels en spaarlampen zitten rond de 85.

Kleurzweem

Overheersende, niet gewenste, kleur of sluier die de kleurverzadiging beïnvloedt.

Koele / Koude kleuren

Blauw, Violet

Koloriet

Het effect van de gezamenlijke kleuren van een kunstwerk.

[L]

Leonardo da Vinci

Licht

Het deel van de elektromagnetische straling dat het menselijke oog waar kan nemen, het zichtbare gedeelte van het spectrum. De golflengte is tussen de 360 en 830 nm.
'Wit' licht is een mengsel van allerlei lichtkleuren met verschillende golflengten. Door het verschil in brekingindex kan dit licht ontleed worden in afzonderlijke kleuren, bijvoorbeeld met behulp van een prisma.

[m]

Match-Eye Spectrofotometer

Mengkleur

Kleur ontstaan door menging van (twee of meer) andere kleuren.
Bij additieve menging gebruiken we rood, groen en blauw en bij subtractieve menging rood, geel en blauw. Bij de laatste wordt een beter resultaat verkregen als het rood naar magenta neigt en het blauw naar cyaan. In vierkleurendruk gebeurt dat dan ook

Metallic

Een kleur heet 'metallic' als door bijmenging van kleine sterk reflecterende (metaal)deeltjes het oppervlakte een speciale, niet diffuse, glans krijgt. Parelmoer is iets dergelijks, maar dan zijn de reflecterende deeltjes vaak nog iets kleiner.

Metamerie

 

Het verschijnsel dat verschillend afgewerkte gelijke vlakken of voorwerpen er in bepaalde omstandigheden gelijk uitzien, en onder andere lichtomstandigheden en/of kijkrichting wel heel verschillend blijken te zijn.

Methuen

Mired

 

Micro Reciprocal Degrees
1 mired = 1.000.000 / (kleurtemperatuur in Kelvin).
Daglichtfilm is uitgebalanceerd voor ongeveer 5500 Kelvin, oftewel 182 mireds.
Om te bepalen hoeveel filtering nodig is, wordt de kleurtemperatuur geconverteerd naar mireds.
Als de gebruikte lichtbron een kleurtemperatuur van 6000 K geeft, of 167 mireds, is 182-167=15 mireds kleurverschuiving nodig. Een 81A-filter (18 mireds verschuiving) is hier het beste filter.
Het menselijk oog kan geen verschuiving kleiner dan 10 mireds (een decamired) onderscheiden.

Monochroom

Eenkleurig. De term wordt gebruikt om aan te duiden dat het gaat om licht van één golflengte. Het licht van de vroegere natriumlampen (verkeerslicht) is van nagenoeg één kleur geel. Andere kleuren kunnen in dat licht niet worden weergegeven.worden.
Het is mogelijk om met gemengd licht eenzelfde kleurindruk te maken, maar de weergave van verschillende kleuren is dan volstrekt anders. Zie ook metamerie.

Munsell

[N]

NCS

Natural Color System
NCS werkt met zes elementaire kleuren (basiskleuren): wit (W), zwart (S), geel (Y), rood (R), blauw (B) en groen (G).
De NCS kleurenaanduidingen zijn gebaseerd op de mate waarin een kleur aan deze elementaire kleuren verwant is. S 2030-Y90R staat S voor Second Edition (Tweede Editie), 2030 geeft de nuance aan. Dat is de verwantschap van de kleur in kwestie met zwart (s) en met de maximumchromaticiteit (c). In dit geval bedraagt het zwartgehalte (s) 20% en het chromatisch gehalte (c) 30%.
Het witgehalte wordt niet afzonderlijk vermeld, maar kan wel met de volgende formule worden berekend: 100% - s% (zwartgehalte) - c% (chromatisch gehalte) = witgehalte in %.
De aanduiding voor de kleurtoon Y90R beschrijft de procentuele verwantschap van de kleur Y en R. Y90R betekent een gele kleur met een roodgehalte van 90% en een geelgehalte van 10%. Dat laatste gegeven wordt niet vermeld, maar op de volgende manier berekend: 100% - 90% roodgehalte = 10% geelgehalte. Zuiver grijze kleuren hebben geen kleurtoon en worden alleen door hun nuance aangeduid, S 0500-N is wit, daarna volgen S 1000-N, S 1500-N, S 2000-N enz. tot S 9000-N (zwart).
Website: http://www.ncscolour.com/

Newton, Isaac

[O]

Ostwald

[P]

Pantone

Parelmoer

- zie 'Metallic'

Pasteltinten

De kleuren zijn vermengd met relatief veel wit: hoge intensiteit en hoge helderheid.

Pigment

Primaire kleuren

ROOD, GEEL en BLAUW
Klassieke aanduiding van de hoofdkleuren in verf. Deze kleuren zijn niet te maken door menging van andere kleuren.
Met deze verfkleuren zouden, samen met wit en zwart, alle kleuren te maken moeten zijn. De praktijk is wat weerbarstiger: rood met blauw geeft bijvoorbeeld niet per definitie een mooi paars: er blijkt "geel" in het rood te zitten. In de mengmachines van verfleveranciers gebruikt men minimaal twaalf verschillende kleurpigmenten om voldoende heldere kleuren te kunnen maken.
Bij drukinkten gebruiken we:
MAGENTA, GEEL en CYAAN (Afkorting CMY: Cyan, Magenta, Yellow). Samen met zwart is daar drukwerk van voldoende kwaliteit mee te produceren.
Kleurenprinters gebruiken soms meerdere kleuren dan alleen CMY en zwart.
ROOD, GEEL en GROEN
Bij het mengen van licht (additieve menging) zijn deze kleuren nodig om alle ander kleuren te kunnen maken.

PSP-kleuren

[Q]

[R]

RAL

(Reichs-Ausschuss für Lieferbedingungen).
Veelgebruikt systeem in de metaalindustrie voor poedercoatings e.d.
Website: http://www.ral.de/

RGB

 

Rood, Geel en Blauw. Een in de computer gebruikt systeem om kleuren te definiëren. Hierbij is 0,0,0 zwart en 255,255,255 wit en 0,0,255 bijvoorbeeld verzadigd blauw. Bij het toevoegen van evenveel rood en geel aan blauw, blijft de kleurtoon gelijk maar wordt de helderheid steeds hoger (pastel).

[S]

Saturation

zie verzadiging

Secundaire kleuren

Term die gebruikt wordt voor kleuren die ontstaan uit de menging van twee primaire kleuren (subtractief):
ORANJE = ROOD + GEEL
GROEN = GEEL + BLAUW
VIOLET = ROOD + BLAUW

Bij additieve menging geldt echter:
GEEL = ROOD + GROEN
MAGENTA = ROOD + BLAUW
CYAAN = BLAUW + GROEN
Daarbij wordt deze terminologie niet gebruikt.

Simultaan contrast

Simultaan contrast, chromatisch

Spectrum

 

Kleurenband verkregen door de ontbinding van wit (gloei)licht, bijv. door een glazen prisma. De kleuren van de regenboog.

Spectrale kleuren

Subtractieve menging

Bij subtractieve menging worden pigmenten gemengd. De lichtopbrengst van het resultaat wordt minder, omdat de pigmenten elk een (gekleurd) deel van het licht opnemen. Voorbeeld: rood + groen wordt bruin.
- zie ook additieve menging.

[T]

Tertiaire kleuren

Deze kleuren ontstaan uit de menging van een primaire en een secundaire kleur. Afhankelijk van de mengverhouding zijn deze kleuren meer of minder bruin.

Tint

Toon

- zie kleurtoon

[U]

[V]

Verzadiging

Eng: Saturation.
De intensiteit van een kleur. Hoe minder wit en/of zwart in de kleur, hoe meer verzadigd.

Vierkleurendruk

 

Met de drie kleuren Cyaan, Magenta en geel (Yellow) (CMY) en zwart kunnen in principe alle benodigde kleuren voor kleurendrukwerk worden gemaakt. De kleuren worden in de vorm van rasters over en naast elkaar gedrukt.

Verlichting

Zie pagina verlichting en terminologie

[W]

Warme Kleuren

Rood Oranje Geel

[X]

Xanthofobie

Angst voor (het woord of de kleur) geel

[Y]

Yellow

[Z]

Zwart

Inloggen

 
gebruikersnaam:  
 
wachtwoord: